Νόσος Dupuytren — πότε ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση

Η νόσος Dupuytren, γνωστή και ως ρικνωτική απονευρωσίτιδα της παλάμης, είναι χρόνια εξελικτική πάθηση που επηρεάζει την παλαμιαία απονεύρωση, τον ινώδη ιστό κάτω από το δέρμα της παλάμης και των δακτύλων. Ο ιστός παχύνεται και συστέλλεται, σχηματίζοντας οζίδια και χορδές που σταδιακά κάμπτουν ένα ή περισσότερα δάκτυλα προς την παλάμη.

Στα αρχικά στάδια συνήθως δεν είναι επώδυνη, μπορεί όμως να περιορίσει σημαντικά τη λειτουργικότητα του χεριού: το άπλωμα της παλάμης, το πιάσιμο αντικειμένων, το γράψιμο, το φόρεμα γαντιών.

Η αιτιολογία παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη, αν και υπάρχει γενετική προδιάθεση. Συσχετίζονται η ηλικία άνω των 50 ετών, το ανδρικό φύλο, η βορειοευρωπαϊκή καταγωγή, ο διαβήτης, η επιληψία και η χρόνια κατανάλωση αλκοόλ.

Η φυσική πορεία της νόσου

• Στάδιο 0 (προκλινικό). Μικρά, ανώδυνα οζίδια στην παλάμη, χωρίς εμφανή κάμψη των δακτύλων.
• Στάδιο I (ήπιο). Ψηλαφητοί όζοι και χορδές, με ελάχιστη κάμψη — συνήθως κάτω από 20 μοίρες στη μετακαρποφαλαγγική άρθρωση (MCP).
• Στάδιο II (μέτριο). Κάμψη 20–45 μοιρών στην MCP ή 20–30 μοιρών στην εγγύς φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση (PIP).
• Στάδιο III (σοβαρό). Κάμψη 45–70 μοιρών στην MCP ή 30–60 μοιρών στην PIP, με αισθητό λειτουργικό περιορισμό.
• Στάδιο IV (πολύ σοβαρό). Κάμψη άνω των 70 μοιρών στην MCP ή άνω των 60 μοιρών στην PIP, με σημαντική δυσκαμψία.

Η εξέλιξη είναι απρόβλεπτη. Σε ορισμένους η νόσος παραμένει ήπια για χρόνια, σε άλλους εξελίσσεται γρήγορα.

Πότε ενδείκνυται η χειρουργική αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει θεραπεία που να σταματά την εξέλιξη της νόσου. Η χειρουργική επέμβαση διορθώνει την κάμψη και βελτιώνει την κινητικότητα, και εξετάζεται όταν ο περιορισμός επηρεάζει την καθημερινή λειτουργικότητα.

Οι κύριες ενδείξεις:

• Σημαντική λειτουργική δυσκολία — αδυναμία να απλωθεί η παλάμη για να πιαστεί αντικείμενο, δυσκολία στο πλύσιμο του προσώπου, στο φόρεμα γαντιών, στο γράψιμο ή στον χειρισμό εργαλείων.
• Κάμψη στην MCP άνω των 30 μοιρών, που επηρεάζει την πλήρη έκταση του δακτύλου.
• Κάμψη στην PIP άνω των 20 μοιρών. Η άρθρωση αυτή αντιμετωπίζεται δυσκολότερα χειρουργικά και η καθυστέρηση οδηγεί σε πιο μόνιμο περιορισμό.
• Ταχεία εξέλιξη, όπου η επέμβαση εξετάζεται νωρίτερα.

Οι μη χειρουργικές επιλογές

Δεν διορθώνουν την κάμψη, μπορούν όμως να βοηθήσουν σε ήπια στάδια:

• Παρακολούθηση, όταν δεν υπάρχει σημαντικός λειτουργικός περιορισμός.
• Φυσικοθεραπεία και εργοθεραπεία, με ασκήσεις έκτασης και κινητοποίησης.
• Νάρθηκες, κυρίως νυχτερινοί· η αποτελεσματικότητά τους είναι περιορισμένη.
• Έγχυση κορτικοστεροειδών στους όζους. Μειώνει τον πόνο και τη φλεγμονή, αλλά τα αποτελέσματα είναι προσωρινά και δεν επηρεάζουν την κάμψη.

Οι χειρουργικές τεχνικές

• Απονευρεκτομή (fasciectomy). Η συνηθέστερη επέμβαση. Αφαιρείται το παχυσμένο και ρικνωμένο τμήμα της παλαμιαίας απονεύρωσης. Μπορεί να είναι τμηματική ή εκτεταμένη.
• Διατομή της απονεύρωσης με βελόνα. Ελάχιστα επεμβατική τεχνική, με διατομή των χορδών μέσω μικρών διατρήσεων του δέρματος. Ταχύτερη ανάρρωση, αλλά υψηλότερο ποσοστό υποτροπής.
• Δερματοαπονευρεκτομή. Σε σοβαρές ή υποτροπιάζουσες περιπτώσεις, αφαιρείται ο παθολογικός ιστός μαζί με το υπερκείμενο δέρμα και ακολουθεί δερματικό μόσχευμα.

Η επιλογή εξαρτάται από τη βαρύτητα, την εντόπιση των χορδών και την παρουσία κάμψης στις αρθρώσεις.

Αποκατάσταση

Μετά την επέμβαση χρησιμοποιείται νάρθηκας για τη διατήρηση της έκτασης των δακτύλων. Η φυσικοθεραπεία και η εργοθεραπεία είναι καθοριστικές για την αποκατάσταση της κινητικότητας, της δύναμης και της λειτουργικότητας, και περιλαμβάνουν ασκήσεις έκτασης και κάμψης καθώς και φροντίδα της ουλής. Η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να διαρκέσει αρκετούς μήνες.

Υποτροπή

Παρά την επιτυχή αντιμετώπιση, η νόσος μπορεί να υποτροπιάσει σε ποσοστό 5–50% των περιπτώσεων, ανάλογα με τη βαρύτητα και την τεχνική που χρησιμοποιήθηκε. Η υποτροπή μπορεί να εμφανιστεί χρόνια μετά την αρχική επέμβαση.

Στο EIPS

Η χειρουργική άνω άκρου στην κλινική καλύπτεται από τη Δρ. Θεοδώρα Παπαβασιλείου. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει την εκτίμηση του σταδίου και του λειτουργικού περιορισμού, και από εκεί προκύπτει αν ενδείκνυται συντηρητική αντιμετώπιση ή χειρουργείο.